Je kent ze wel: de collega van 42 die elk weekend een halve marathon loopt, of de buurman die na zijn veertigste ineens drie keer per week op de wielerclub staat. Jarenlang gold de vuistregel dat meer bewegen altijd beter is voor je hart. Nieuw internationaal onderzoek met Radboudumc nuanceert dat beeld, specifiek voor mensen van 35 jaar en ouder die al jaren fanatiek sporten.
Wat onderzoeker Eijsvogels precies ontdekte
Thijs Eijsvogels, inspanningsfysioloog aan het Radboudumc, is betrokken bij een internationale studie uit april 2026 die laat zien dat 35-plussers die al vijf tot tien jaar intensief sporten een grotere kans hebben op specifieke hart- en vaatziekten. Het gaat dan vooral om hartritmestoornissen en verkalking van de kransslagaders, aandoeningen die bij fanatieke sporters vaker voorkomen dan bij mensen die matig actief zijn.
Belangrijk om te onthouden: Eijsvogels relativeert zijn eigen bevinding direct. "Sporten is in principe gezond", zegt hij tegen de NOS. Het risico waar hij op wijst, geldt niet voor wie af en toe een rondje hardloopt, maar voor wie structureel, jaar na jaar, op hoge intensiteit blijft trainen.
Waarom vooral de fanatiekelingen risico lopen
Met "intensief" bedoelt Eijsvogels inspanning die je hartslag en ademhaling flink omhoog jaagt, zo stevig dat een normaal gesprek voeren niet meer lukt. Denk aan wie zich vastbijt in een HYROX-wedstrijd of een triatlon, en dat jarenlang volhoudt. De onderzoekers weten overigens nog niet precies waar de grens ligt, of waarom juist deze groep vaker last krijgt van deze aandoeningen. Dat maakt het ook moeilijk om nu al harde adviezen te geven, buiten het signaleren dat er iets te onderzoeken is.
Wat wel vaststaat: de risicofactoren die bij fanatieke sporters horen, zoals een verhoogde bloeddruk of cholesterol, worden volgens Eijsvogels vaak niet serieus genomen. Juist omdat iemand er fit uitziet en veel sport, wordt een afwijkende meting sneller afgedaan als onbelangrijk.
Om die onbekende grens wel in kaart te brengen, leidt Eijsvogels het FIT-HEART-consortium, een onderzoeksprogramma gefinancierd door de Hartstichting dat specifiek kijkt naar de effecten van langdurige, zeer intensieve sportbeoefening op het hart van recreatieve en topsporters. Zolang die onderzoekslijn nog loopt, is dit vooral een signaal om op te letten, geen reden om per direct je trainingsschema om te gooien.
Drie tot vijf uur per week is het punt waarop het stopt met winnen
De Gezondheidsraad adviseert minimaal 150 minuten matig intensieve beweging per week. Eijsvogels voegt daar een nuttig cijfer aan toe: boven de drie tot vijf uur sporten per week is er voor je hart nauwelijks nog extra gezondheidswinst te behalen. "Als je tussen de drie en vijf uur per week sport, zit je aan je maximale gezondheidswinst", zegt hij. Trainen voor een wedstrijd kan dus prima, maar het idee dat tien uur sporten per week per definitie beter is dan vijf, klopt volgens dit onderzoek niet. Wie liever met minder risico aan zijn conditie werkt, kan ook kiezen voor rustiger, langduriger inspanning. Zone 2-training is daar een bekend voorbeeld van.
De signalen die je makkelijk over het hoofd ziet
Hartproblemen bij sporters uiten zich volgens de NOS-berichtgeving zelden met klassieke symptomen zoals pijn op de borst. Vaker is het een onverklaarbaar verlies van prestatie: je houdt je gebruikelijke fietstempo plotseling niet meer bij, terwijl je conditie verder niets lijkt mankeren. Soms valt dit samen met een melding van je sporthorloge over een afwijkend hartritme.
Ook bij extreme uithoudingsevenementen speelt dit. Radar (AVROTROS) sprak met inspanningsfysiologe Erin Putman van sportmedisch centrum Anna TopSupport, die wijst op een ander onderschat punt: je lichaam herstelt veel trager dan het verdwijnen van spierpijn doet vermoeden. "Op celniveau kunnen de herstelprocessen dagen tot weken duren", zegt Putman. Wie na een zware inspanning alleen wacht tot de spierpijn weg is en dan weer vol gas geeft, geeft pezen, hart en zenuwstelsel dus mogelijk te weinig tijd.
Dit doe je concreet met deze informatie
Je hoeft niet te stoppen met trainen, en dat is ook niet wat dit onderzoek beweert. Sport blijft het risico op vroegtijdige sterfte en talloze chronische ziekten verlagen. Train je al jaren structureel meer dan vijf uur per week op hoge intensiteit en ben je 35 of ouder, dan is het wel slim om elke vijf jaar je bloeddruk, cholesterol en bloedsuiker te laten checken, en niet, zoals Eijsvogels het noemt, "je kop in het zand te steken" bij een afwijkende uitslag. Een huisartsenbezoek voor zo'n check kost je een halfuurtje, een onopgemerkt gezondheidsrisico kost je potentieel veel meer. Merk je dat je vaste tempo ineens niet meer lukt zonder duidelijke reden, neem dat serieus in plaats van het af te doen als een slechte dag. En bouw je trainingsvolume rustig op: functionele kracht opbouwen in plaats van blind meer kilometers stapelen, is voor je hart op lange termijn waarschijnlijk de slimmere keuze.